Bachelor.be - Europese Bachelor

In Vlaanderen is de Bachelor-Master structuur ingevoerd.
Alle gegradueerden zijn professioneel gerichte Bachelors geworden

Nu wees gerust, ik blijf strijden tot ik het ... op geef , maar dit vraagt ook een politieke wil.
Er zijn landen die hier veel liberaler mee omgaan. En ik weet het, ik ben geen populaire partij, iemand die bij de Commissie werkt die klaagt ... .

Erik Tilburgh - juli 2005

Reactie 2:

Krijgt ons Vlaams Hoger Professioneel Onderwijs de steun die het verdient in Europa ?

1. Inleiding

Hervorming van het Hoger Onderwijs in Europa werd ingezet met o.a. Sorbonne, Bologna en de daarop volgende akkoorden. Deze hebben tot doel het Hoger Onderwijs binnen Europa transparanter en dus vergelijkbaar te maken.

Vlaanderen heeft recentelijk ook z’n Hoger Onderwijs met een aantal decreten hervormd in deze context (sinds academiejaar 2004-2005 van toepassing). Hierdoor spreekt men niet langer over het korte en lange type, maar voert men het binair stelsel à la UK in met Bachelor en Master graden.

Vanaf 01/07/2005 mogen onze vroegere “gegradueerden” de titel van Bachelor dragen en zij met een licentie de titel van Master (voor zover de diploma’s in voltijds dagonderwijs werden behaald).

In de bijlage "Bijlage_1_samenvatting_VL_HO_decreten.txt" kan u in het kort een selectie van een aantal teksten uit het decreet die hierop betrekking hebben nalezen.

Al stelt zich het probleem voor elk van de Gemeenschappen in België, toch heb ik mij in deze bespreking beperkt tot de situatie van onze Vlaamse Professionele Bachelors (voorheen gegradueerden), of kortweg Bachelor, die reeds dit diploma behaald hebben (=graduaat) of die nog aan het studeren zijn in dergelijke richting aan een Hogeschool (=Prof. Bachelors), én die eventueel een betrekking ambiëren of reeds hebben bij een Europese Instelling of daarmee verbonden instellingen. Het gaat dus niet over de Vlaamse Academische Bachelors (waarvan vroeger geen equivalent bestond) die aan een Hogeschool of Universiteit studeren en pas over 3 jaar zullen afstuderen in deze graad.

2. Context

Als we op Europees vlak gaan kijken wat de bevoegde administraties van Europese Instellingen als gelijkwaardige diploma’s van het niveau van “Professionele Bachelor” aanzien, kan men opmerken dat de “Vlaamse Professionele Bachelors” – gegradueerden – niet als gelijkwaardig aanzien worden t.o.v. identieke diploma’s uit andere lidstaten. Terwijl deze hervormingen op Europees niveau juist de bedoeling hadden om de diploma’s tussen de lidstaten vergelijkbaar en transparanter te maken.

3. Analyse van het probleem:

Allereerst, stelt zich het probleem NIET voor Vlaanderen of België, maar wel bij de Europese Instellingen env dit sinds de hervorming van 01/05/2004 betreffende het statuut van de Europese Ambtenaren voor niveau AD. Daar waar men in het oude statuut nog als basisvoorwaarde een universitaire opleiding die toegang verschafte tot het doctoraat moest bezitten, is dit heden vervangen door een universitaire opleiding van minimum 3 jaar (art. 45 §3 b I zie Bijlage_2_art5p3-b-i.txt).

Om te weten wat men juist bedoelt met de term “universitaire opleiding van minimum 3 jaar”, heb ik verschillende bronnen geraadpleegd om de juiste interpretatie ervan te kunnen bepalen. Immers in bepaalde lidstaten is een diploma van “Hoger Onderwijs” enkel via een “Universiteit” te behalen en kent men niet echt het equivalent van onze “Hogescholen”. Voor wat onze Vlaamse Bachelors betreft, ben ik tot de vaststelling gekomen dat hierover 3 verschillende interpretaties bestaan. Na deze verschillende beschouwingen vindt u een samenvatting in tabelvorm om het geheel wat overzichtelijker te maken.

3.1 EPSO (“European Personal Selection Office”)

EPSO is wat wij op nationaal niveau SELOR zouden noemen en staat in voor de selectie en rekrutering van ambtenaren (contractuelen, tijdelijken en statutairen) voor de Europese Instellingen.

EPSO publiceert per niveau informatie voor de potentiële kandidaten, met een overzicht van de meest courante diploma’s per lidstaat en voor welk niveau zij eventueel kunnen postuleren.

3.1.1 EPSO Bemerkingen

Men publiceert nog steeds oude informatie voor België, dit terwijl de nieuwe structuur reeds in voege is sinds academiejaar 2004-2005 en waarbij men van andere lidstaten wel herwerkte informatie aanbied. Hierbij valt op dat “graduaten” en nu dus Bachelors nog steeds geklasseerd worden als een vorm van postsecundaire opleiding. Wanneer men de UNESCO schalen hierop toepast (ref. Classifying Educational Programmes – Manual for ISCED-97 Implemetation in OECD Countries 99 edition – Eurydice: Focus on the Structure Of Higher Education in Europe) komt men tot de vaststelling dat het niveau ISCED5A en ISCED5B aanvaard worden voor functies van AD-niveau (ex-A). Dit blijkt meestal het geval te zijn voor lidstaten waar de Bologna hervormingen zich reeds hebben ingezet.

Omdat vanaf 01/07/05 de situatie wijzigt voor onze groep van mensen wou ik weten of dienaangaande er ook een wijziging komt in de correcte bepaling van het niveau van Professionele Bachelor zoals dat blijkbaar voor andere lidstaten reeds het geval is/was.

Hiervoor heb ik een vraag gericht aan EPSO (via formulier op hun site http://europa.eu.int/epso/infos/contact_en.htm [info recruitment]) i.v.m. de positionering van de Vlaamse Professionele Bachelors vanaf 01/07/2005 (in de Bijlage_4__Question_2_EPSO.doc kan u hierover de details vinden). Helaas heb ik geen officieel antwoord mogen ontvangen, wel via telefoon een informeel gesprek over dit onderwerp. Indien ik aandrong zou ik eventueel een bevestiging op papier kunnen krijgen wat betreft Vlaamse Academische Bachelors maar niet wat de Vlaamse Professionele Bachelors betreft. Meer kan u in dit document vinden onder het gedeelte “Argumentatie” waar een aantal van de besproken onderwerpen werden getoetst met een medewerker van EPSO.

Wat onze Bachelors betreft, heeft men bij EPSO er (nog) geen positie over ingenomen en wacht men liever af tot het "probleem" zich stelt?! M.a.w. totdat iemand met dit diploma aan dergelijk AD-examen deelneemt (er wordt immers niet gecontroleerd op diplomavereisten bij de eerste proeven) en slaagt in de eerste selectieronde. Hierbij geeft EPSO dan aanbevelingen, maar de jury is vrij dit advies te volgen of naast zich neer te leggen. Men wil als het ware geen uitspraken doen over deze situatie en beroept zich op de "soevereiniteit" van de jury?! Voor onze Professionele Bachelors is dat waarschijnlijk zowiezo “njet” zeker als deze over een “graduaat” en dus niet een “aangepast diploma” beschikken met expliciete vermelding van Bachelor.

3.2 DG ADMIN (Directoraat Generaal voor personeelszaken van de Europese Commissie)

Sinds de hervorming van het statuut van de Europese Ambtenaren (01/05/2004) komen er nog slechts twee categorieën voor. Enerzijds “Assistant” of “AST” (ex-niveau B) en “Administrateur” of “AD” (ex-niveau A) in het statuut van Europese Ambtenaar. Hierbij kunnen mensen die voorheen ex-niveau D of C waren, in aanmerking komen voor een interne bevordering naar het niveau van “AST” en zij die reeds “AST” zijn voor “AD”. Heel wat mensen met een diploma Hoger Onderwijs (zowel universitair als niet-universitair) bevinden zich tevens ook in het ex-niveau C en B.

Om de rangorde te bepalen van kandidaten wordt o.a. rekening gehouden met het diploma. Hiertoe is een tabel gepubliceerd op het intranet van de Europese Commissie (zie Bijlage_5_ia05056_Annex_en.pdf). Ook hier wordt het niveau van Bachelor als voldoende beschouwd om aan de voorwaarden van art. 45 §3 b I volgens het hervormde statuut van de Europese Ambtenaren te voldoen.

3.2.1 DG ADMIN Bemerkingen

Ondanks het feit dat men reeds de nieuwe graden “erkent”, blijkt uit deze tabel enerzijds dat “gegradueerden” geen Bachelors zijn, en anderzijds dat “licentiaten” geen Masters zijn, en dit indien zij hun diploma voor 2004-2005 behaalden. M.a.w. op dit ogenblik kan geen enkele Vlaming of Belg, in het bezit zijn van dergelijk diploma, aangzien men pas ten vroegste over 3 jaar zal afstuderen (aangezien het nieuwe decreet pas vanaf academiejaar 2004-2005 in werking is getreden). Men houdt dus totaal geen rekening met de gelijkschakeling van graden vanaf 01/07/2005 zoals deze gepubliceerd werden in de decreten van de Vlaamse Gemeenschap ivm Hoger Onderwijs aangaande de herstructurering van 4 april 2003 en flexibilisering van 21 april 2004. Terwijl gelijkwaardige diploma’s uit andere lidstaten wel reeds als Bachelor of als Master werden erkend, kunnen we stellen dat wij benadeeld worden in dergelijke bevorderingsmogelijkheden (voorheen “concours de passage”). Hierbij zal men minder punten toekennen aan onze diploma’s terwijl gelijkwaardige diploma’s uit andere lidstaten een niveau hoger gewaardeerd worden.

3.3 DG EAC (Directoraat Generaal voor Onderwijs en Cultuur van de Europese Commissie)

Om in aanmerking te komen voor een werkstage (na een min. Studieduur) van 6 maand bij de Europese Instellingen kan men zijn kandidatuur stellen via DG EAC van de Europese Commissie via http://europa.eu.int/comm/stages/info/gen_info_en.htm . Hierbij dient men te beschikken over een “universitaire opleiding van min. 3 jaar” waarbij DG EAC een tabel (http://europa.eu.int/comm/stages/rules/qualifications.pdf zie ook Bijlage_6_qualifications.pdf) opgeeft van welke diploma’s hier minimaal voor in aanmerking genomen worden, eveneens volgens art 45 §3 b I uit het hervormde Europese Ambtenaren statuut.

3.3.1 DG EAC bemerkingen

Volgens dit departement, dat o.a. instaat voor de opvolging van de hervormingen volgens Bologna e.a. in de diverse lidstaten, wordt een “gegradueerde” – (Professionele) Bachelor als voldoende aanzien voor een werkstage binnen een Europese Instelling. Het Vlaamse diploma van Bachelor – gegradueerde – voldoet m.a.w. aan de minimumvoorwaarden conform art. 45 §3 b I van het hervormde statuut. Bovendien kan men stellen dat hier geen discriminatie is met diploma’s van hetzelfde niveau van Bachelors uit andere lidstaten wat immers het doel was van de Bologna akkoorden.

Betreurenswaardig is echter het feit dat dit departement o.a ook de eurydice website en database in beheer heeft. Helaas is er over het Vlaamse Hoger Onderwijs nog steeds geen bijgewerkte informatie i.v.m de hervormingen van het HO ter beschikking. Dit in tegenstelling het Waalse gewest, dat reeds in 2004 een aangepaste versie heeft gepubliceerd. De informatie is te consulteren via http://www.eurydice.org/Documents/Fiches_nationales/en/frameset_EN.html selecteer: "Flemish" of "French" community, daarna in het gedeelte "qualifications" en u zal het verschil reeds kunnen opmerken. Hopelijk komt hier snel verandering in, want zowel scholen als bedrijven kunnen dit consulteren.

3.4 Conclusie

Als we de hier bovenstaande interpretaties van de diverse diensten naast elkaar leggen, wetende dat ze zich allen baseren op hetzelfde artikel 45 §3 b I uit het statuut van de Europese Ambtenaren, komt men tot volgende tabel (ISCED schalen komen uit “Focus on the Structure of Higher Education in Europe 2004/05” via http://www.eurydice.org/Documents/FocHE2005/en/FrameSet.htm waarbij ik ook met vroegere publicaties heb vergeleken – niet meer on-line).

*Diploma Prof. Bachelor per land*	*EPSO* *(Aanwerving)*	*ADMIN* *(Bevordering)*	*EAC* *(Stage toelating)*
België: Professionele Bachelor – ISCED5B	O	O X (=enkel als het behaald werd vanaf 2004-2005)	X
Denemarken: Professionele Bachelor – ISCED5A	X	X	X
Frankrijk: License Professionelle – ISCED5B	X	X	X
Duitslang: Fachhochschule (6 semester Diplom FH) – ISCED5A	X	X	X
Ierland: (ordinary) Bachelor – ISCED5B	X	X	X
Luxemburg: Diplôme d’Ingénieur Technicien – ISCED5B	X	X	X
Nederland: HBO-Bachelor – ISCED5A (=na hervorming HO 2002 voorheen ISCED5B)	X	X	X
Portugal: Bacharel – ISCED5B	X	X	X
Spanje: Ingeniero téchnico – ISCED5A	X	X	X

4. Argumentatie

Omdat vergelijken van diploma’s binnen de Europese Unie geen eenvoudig karwei is en menbovendien moet vaststellen dat drie diensten drie interpretaties er op nahouden, heb ik zelf een onderzoek ingesteld. Hierbij heb ik mij vooral toegespitst op het HBO in Nederland, aangezien Vlaanderen en Nederland zeer nauw samenwerken in de wederzijdse erkenning van diploma’s. Bovendien bestaan er vooral duidelijke richtlijnen over hoe Vlaamse diploma’s naar het Nederlandse systeem moeten worden omgezet.

Vaststelling: Zowel EPSO als het Directoraat Generaal ADMIN aanzien het HBO als een "universitaire" gelijkwaardige studie, terwijl dit geen WO opleiding is, maar van het Professioneel Hoger Onderwijs.

Argumentatie: Nederland kent enerzijds het HBO (Hoger Beroeps Onderwijs), wat bij ons overeenkomt met het Hoger Professioneel Onderwijs en anderzijds het WO (Wetenschappelijk Onderwijs), wat bij ons overeenkomt met het Universitair Onderwijs.

Vaststelling: Als argument werpt EPSO o.a. op dat de HBO opleiding 4-jaar in beslag neemt.

Argumentatie: Deze NL Professionele Bachelor is een volledig afgeronde beroepsopleiding met als bedoeling uit te stromen naar de arbeidsmarkt. Deze Professionele Bachelorprogramma's worden aangeboden door Hogescholen (ook wel “University of Professional Education” bij onze Noorderburen). In Nederland meestal 4 jaar (omdat men verondersteld wordt in te stormen na een 5-jarige HAVO opleiding). In Vlaanderen meestal 3 jaar, omdat een diploma secundair onderwijs pas behaald wordt na 6 jaar. Bovendien zijn de HBO studiegebieden en niveau identiek aan de opleidingsvormen van onze Vlaamse Professionele Bachelors (onderwijs, verpleegkunde, boekhouden, ICT enz.).

Omgekeerd dient men als Nederlander in Vlaanderen minstens een HAVO diploma (5 jaar) + 1^ste jaar

HBO-propedeuse gedaan te hebben of 6 jaar VWO om toegelaten te worden tot onze Bachelor studies!

Mijn argumentatie dat onze richting Verpleegkunde ook 4 jaar kan duren kon men niet tegen argumenteren (en bovendien gelijkwaardig aan HBO-V)! Integendeel, deze werd gecounterd met de vraag; of ik misschien zou willen dat een secretaresse tot dergelijke examens van AD-niveau zou willen toelaten ???

Primo: onze "Management Assistants" (zoals wij onze secretaresse opleiding noemen) is van Hoger Onderwijs niveau en secundo: "secretaresse" is in veel andere lidstaten (beroeps)secundair niveau of eventueel een "specialisatie jaar" na het secundair.

4.1. Nederland

Het Nederlandse Ministerie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft een volledige studie gedaan van de diploma’s uit de diverse lidstaten. Als we deze voor Vlaanderen nemen (http://www.minocw.nl/onderwijs/ho/studielastbepaling/pagina_37.html) kunnen we bij punt 8.1.6 lezen dat “De getuigschriften behaald aan de universiteiten zijn gelijkwaardig aan die van het Nederlandse universitair systeem. Het hogeschoolonderwijs in Vlaanderen is daarentegen niet direct vergelijkbaar met het Nederlandse HBO. De opleidingen van één cyclus zijn in Nederland gelijkwaardig aan een HBO-opleiding. Deze opleidingen duren weliswaar een jaar korter, maar het totaal aantal studiejaren na behalen van het diploma is gelijk aan dat van een afgestudeerde in het HBO.”

Bijkomende informatie van NUFFIC (Nederlandse Organisatie voor Internationale Samenwerking in het Hoger Onderwijs, te bereiken via http://www.nuffic.org) voor wat betreft de diplomawaardering en certificering van Vlaamse diploma’s in Nederland leert ons het volgende (deze informatie is helaas niet vrij consulteerbaar en opvraagbaar – enkel te bekomen op aanvraag): NUFFIC stelt dat voor de hervorming in Vlaanderen een graduaat overeenkwam met tenminste 3 jaar HBO of zelfs een HBO-bachelor (afhankelijk van de gekozen richting). Met de hervorming van het Vlaamse Hoger Onderwijs wordt gesteld dat onze Vlaamse Academische Bachelors overeenkomen met de WO-bachelors en men kan dus stellen dat onze Vlaamse Professionele Bachelors overeenkomen met de HBO-bachelors. Wat bovenstaande informatie van het ministerie van OCW bevestigt.

4.2. Andere lidstaten

Ook in Vlaanderen zijn er studies gedaan naar gelijkwaardige diploma’s in Europa. Hiervoor heb ik een studie van onze Vlaamse Ingenieurskamer (VIK) zoals o.a. gepubliceerd in hun VIK snelbericht van 03/2003 en 07/2003 doorgenomen. Daarin wordt gesteld dat het niveau van het Spaanse "Ingeniero Téchnico" overeenkomt met onze vroegere "Technische Ingenieur" (nu graduaat). Deze 3-jarige opleiding met directe uitstroommogelijkheid naar de arbeidsmarkt, wordt zowel in polytechnische scholen als universiteiten gegeven. Dit geldt ook volgens deze studie in Nederland, voor het HBO en in Duitsland waar men de Fachhoheschule (FH) kent. Dit komt tevens overeen met de bevindingen van het Nederlandse ministerie van OCW dat eveneens o.a. het HBO met Fachhochschule gelijkstelt. Voor UK worden de niet-universitaire graden van “Bachelor’s grade” of “Bachelor of Education” (BEd) als HBO gelijkwaardig bestempeld.

5. Ter afronding

Al werken Nederland en Vlaanderen nauw samen voor wat betreft de wederzijdse erkenning en waardering van diploma’s Hoger Onderwijs, betreur ik echter dat men beide systemen niet volledig op elkaar heeft afgestemd. Zo kent Nederland niet alleen een Professionele Bachelor (HBO-Bachelor) maar ook een Professionele Master (HBO-master). In Vlaanderen heeft men enkel een gekozen om in het Professioneel Hoger Onderwijs een Professionele Bachelor en een Bachelor na Bachelor (BaNaBa) in te richten en daarnaast Academische Masters. Zeker op internationaal vlak verzwakt dit de positie van onze Vlaamse Professionele Bachelors. Zo is er in Nederland een directe doorstroming mogelijk, wat trouwens in de meeste lidstaten voor dit niveau van diploma’s voorzien is. Ook in Vlaanderen is dit mogelijk, toch als we ons baseren op art. 12 § 3 uit het flexibiliseringdecreet van 30/04/2004. Deze stelt deze dat “Een universiteit en één of meer hogescho(o)l(en) kunnen in de schoot van een associatie gezamenlijk (een) mastersopleiding(en) aanbieden waarvoor als algemene toelatingsvoorwaarde het bezit geldt van een diploma van een bacheloropleiding in het hoger professioneel onderwijs.”